Jak zaprojektować system asekuracji? Wytyczne dla projektantów i architektów.

raca na wysokościach, szczególnie na dachach, wiąże się z ogromnym ryzykiem. Zadaniem stałego systemu zabezpieczającego przed upadkiem jest uchronienie pracownika przed wystąpieniem spadania lub, jeśli ono nastąpi, bezpieczne je powstrzymanie. Prawidłowe zaprojektowanie takiego systemu asekuracyjnego jest procesem złożonym, opartym na rygorystycznych normach i szczegółowej analizie warunków obiektu.

Podstawy prawne i elementy systemu

Projektowanie stałych systemów zabezpieczających przed upadkiem z wysokości musi być zgodne z obowiązującymi normami. W Polsce kluczową rolę odgrywa norma:

PN-EN 795:2012 – Ochrona przed upadkiem z wysokości – Urządzenia kotwiczące.

Zadaniem każdego systemu asekuracyjnego jest uchronienie pracownika przed wystąpieniem spadania lub, w przypadku gdy ono nastąpi, bezpieczne je powstrzymanie. Każdy system chroniący przed upadkiem składa się z trzech podstawowych elementów:

Szelek bezpieczeństwa (uprząż).
Elementu łącząco-amortyzującego (np. linka bezpieczeństwa z absorberem energii).
Urządzenia kotwiczącego (słupek, lina, szyna).

Typy urządzeń kotwiczących

Urządzenia kotwiczące dzielą się na pięć głównych typów. Na dachach stałych najczęściej spotykamy Typ A, C i E:

Typ A (Punkty Kotwiczące): Urządzenie z jednym lub kilkoma stałymi punktami kotwiczącymi, zamocowanymi na stałe do konstrukcji⁶. Wymagana wytrzymałość punktu kotwiczącego to minimum 12 kN.
Typ C (System Linowy): Urządzenie wykorzystujące giętką poziomą linę, która nie może być nachylona do poziomu więcej niż 15%. Systemy te zapewniają ciągłość asekuracji.

Główne wytyczne projektowania systemów asekuracji

A. Wejście na dach

Zagrożenie upadkiem z wysokości często występuje już w chwili wejścia na dach, które bywa punktem newralgicznym, gdzie dochodzi do wielu wypadków

• Systemy punktowe: Należy zaprojektować „startowy” punkt kotwiczący możliwie najbliżej wyjścia na dach

• Systemy linowe: Rekomenduje się umiejscowienie słupka początkowego systemu jak najbliżej drabiny/wyłazu Jeśli niemożliwe jest zachowanie ciągłości liny asekuracyjnej, tuż przy wyjściu na dach należy umieścić pojedynczy punkt kotwiczący (jak w systemach punktowych).

B. Wyznaczenie strefy niebezpiecznej.

Strefę zagrożenia upadkiem wyznacza się w odniesieniu do odległości od krawędzi dachu

• Powierzchnie dachów płaskich są ogólnie określane jako obszary zagrożenia Niebezpieczeństwo upadku występuje w stosunku do krawędzi dachu, a także świetlików, klap dymowych, czy różnic poziomów

• Jeżeli krawędź dachu nie jest wyposażona w attyki o wysokości minimalnej

1, 5 m

lub barierki ochronne o wysokości

1, 1 m

, urządzenia kotwiczące należy zaprojektować w odległości minimum

2, 5 m

od krawędzi dachu

• Strefy szczególnie dużego zagrożenia upadkiem stanowią obszary w odległości do

2 m

od krawędzi

C. Kontrola Drogi Wolnego Spadku

Droga wolnego spadku to przestrzeń wymagana do pełnego powstrzymania upadku, wykluczająca spowodowanie uszczerbku na zdrowiu. Ze względu na ryzyko ciężkich obrażeń, maksymalna droga swobodnego spadania nie powinna przekroczyć

2, 0 - 2, 5 m

i jest to podstawa projektowania systemu zabezpieczenia. Przy obliczaniu drogi wolnego spadku (

Z

) należy uwzględnić następujące parametry

Z = U + W + I

Gdzie:

•

Z

– Wymagana wolna przestrzeń pod użytkownikiem

•

U

– Całkowite ugięcie systemu

W

–

1, 5 m

– wolna przestrzeń wymagana dla zastosowanych urządzeń (np. absorber energii)

•

I

– Maksymalne odsunięcie użytkownika od pionowej osi systemu asekuracji

odatkowo należy wziąć pod uwagę odległość punktu kotwiczenia od krawędzi dachu oraz rodzaj elementu kotwiącego (ewentualna deformacja przy amortyzacji upadku)

Rodzaje systemów i rozmieszczenie słupków asekuracyjnych

Systemy Punktowe vs. Linowe

Systemy punktowe to seria punktów kotwiczenia (zgodnych z EN795 i CEN/TS 16415), montowanych na stałe. . Słupek kotwiczenia zapewnia pełne bezpieczeństwo i najczęściej umożliwia podpięcie do 3 użytkowników. Główną wadą systemów punktowych jest niski komfort zastosowania ze względu na konieczność ciągłego przepinania się do kolejnych punktów, a także fakt, że ich zastosowanie nie zaleca się w przypadku istnienia elementów wyposażenia dachów i urządzeń wentylacyjnych.

Systemy linowe (Typ C) charakteryzują się optymalnym bezpieczeństwem pracy i zapewniają ciągłość asekuracji, eliminując możliwość nieprawidłowego zastosowania Systemy te są przystosowane do jednoczesnego użytkowania przez 3 osoby. Oferują też niewiele przepustów dachowych i mogą być stosowane już w trakcie budowy do zabezpieczenia krawędzi dachu.

przypadku dużego zagęszczenia innych elementów na dachu dopuszczalne jest zastosowanie systemu „hybrydowego”, czyli połączenia systemów linowych z systemami punktowymi.

Rozmieszczenie punktów kotwiczących na dachach płaskich

Punkty asekuracyjne powinny być rozmieszczone wokół stref zagrożenia upadkiem,. Typowe zasady rozmieszczenia (oparte na przykładach, gdzie punkty powinny być umiejscowione) to:

• Odległość pomiędzy poszczególnymi punktami kotwiczącymi:

\leq 9, 5 m

• Odległość punktu od krawędzi:

\geq 2, 5 m

\leq 5, 0 m

Rozważanie kolizji i przegięć liny

Podczas projektowania systemów linowych konieczne jest zwrócenie uwagi na ewentualne kolizje z innymi instalacjami na dachu . Jeśli kolizje uniemożliwiają zachowanie ciągłości, system należy podzielić na odcinki.

Systemy linowe muszą również uwzględniać dopuszczalne przegięcia dachu:

• Spadek do

5^{\circ}

(wzdłuż przebiegu liny): Należy umieścić słupek kotwiczący w miejscu przegięcia, aby przeprowadzić linę ponad tą strefą

• Spadek

5^{\circ} - 1 5^{\circ}

(wzdłuż przebiegu liny): Należy umieścić słupki kotwiczące zarówno z jednej, jak i drugiej strony przegięcia

Mocowanie i wysokość słupków kotwiczących

Wytrzymałość systemu jest tylko taka, jak wytrzymałość jego najsłabszego elementu, czyli kotwienia do podłoża.

Kotwy Chemiczne vs. Mechaniczne: Na betonie należy precyzyjnie dobrać typ kotwy, biorąc pod uwagę jego klasę i stan (spękanie). Przy kotwach mechanicznych kluczowe jest użycie klucza dynamometrycznego i aplikowanie ściśle określonego momentu obrotowego — zbyt mały moment grozi wyrwaniem, zbyt duży – zniszczeniem betonu.
Dachy z Blachy Trapezowej: Wymagają specjalistycznych rozwiązań. Punkty często mocuje się przelotowo (do konstrukcji nośnej poniżej blachy) lub stosuje się dedykowane, stabilizujące płyty, które rozkładają siły na większą powierzchnię.
Hydroizolacja: W przypadku naruszenia poszycia dachu (papa, membrana) konieczne jest stosowanie dedykowanych, certyfikowanych kołnierzy uszczelniających oraz zapewnienie montażu zgodnie ze sztuką dekarską, aby zachować szczelność i gwarancję dachu.

Chcesz skonsultować i wycenić
system ochrony przd upadkiem z wysokości?

Uzupełnij formularz kontaktowy. Naszym doradca skontaktuje się z Toba w ciągu 24h, odpowie na pytanie i przygotuje optymalne rozwiązanie dla Twojej inwestycji.

Jak zaprojektować system asekuracji